Άρθρο της Δήμητρας Κελεπούρη μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου μας , Φαρμακοποιός /διατροφολογός , MSc Διατροφή στην Υγεία & Νόσο

Οι ηλεκτρολύτες είναι ουσίες οι οποίες είναι απαραίτητες για την ομαλή διεξαγωγή διαφόρων λειτουργιών του ανθρώπινου σώματος, όπως :

• η μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων,
• η διατήρηση της επαρκούς ενυδάτωσης του οργανισμού,
• καθώς και η ρύθμιση των επιπέδων του pH στο αίμα.

Καθώς το νερό είναι το κύριο συστατικό του αίματος, οι ηλεκτρολύτες διασφαλίζουν ότι το νερό θα παραμείνει στα κύτταρα και τους ιστούς του σώματος. Οι κύριοι ηλεκτρολύτες είναι το νάτριο, το κάλιο και το χλώριο.

Νάτριο: Το νάτριο βρίσκεται στο εξωκυττάριο υγρό και είναι ένας από τους πιο σημαντικούς ηλεκτρολύτες. Μία από τις λειτουργίες του είναι η διατήρηση του όγκου του εξωκυττάριου υγρού. Από τις βασικές ηλεκτρολυτικές διαταραχές που σχετίζονται με το νάτριο είναι η υπονατριαιμία, λόγω αυξημένης απώλειας νατρίου από το σώμα ή αύξησης του νερού στο σώμα. Οι μυϊκές κράμπες και η μυϊκή αδυναμία είναι συμπτώματα της υπονατριαιμίας. Η υπερνατριαιμία χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα νατρίου στον οργανισμό και τα συμπτώματα της περιλαμβάνουν δυσκολία στον ύπνο και αίσθημα ανησυχίας.

Κάλιο: Το κάλιο είναι ένα ενδοκυτταρικό ιόν, του οποίου η διαταραχή σχετίζεται με καρδιακές αρρυθμίες. Παίζει σημαντικό ρόλο στη μυϊκή σύσπαση, τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, τη μετάδοση νευρικών σημάτων, κα. Συνεπώς, ανεπάρκεια καλίου μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία και μυϊκή κόπωση. Αντίθετα, η υπερκαλιαιμία μπορεί να επιφέρει συμπτώματα όπως αρρυθμίες, μυϊκές κράμπες και μυϊκή αδυναμία.

Ασβέστιο: Πέρα από τη λειτουργία που έχει το ασβέστιο στα οστά, συμβάλει και στη μυϊκή συστολή, τη μετάδοση της νευρικής ώθησης, την πήξη του αίματος και την έκκριση ορμονών. Η δραστική μορφή της βιταμίνης D (1,25-διυδροξυ βιταμίνη D3) ενισχύει σημαντικά την απορρόφηση του ασβεστίου από το έντερο.

Μαγνήσιο: Μία από τις λειτουργίες του είναι η μυϊκή συστολή. Τα χαμηλά επίπεδα μαγνησίου μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα των χαμηλών επιπέδων καλίου ή ασβεστίου.

Χλώριο: Βρίσκεται στο εξωκυττάριο υγρό και τα επίπεδα του στον ορό ρυθμίζονται από τα νεφρά. Χαμηλή ποσότητα χλωρίου στο σώμα σας μπορεί να προκληθεί από χρόνια πνευμονική νόσο ή από πολύ πιο υψηλό pH στο αίμα σας.

Οι κύριες λειτουργίες των ηλεκτρολυτών είναι :

Μυϊκή λειτουργία: Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για τη μυϊκή συστολή καθώς επιτρέπει στις μυϊκές ίνες να κινούνται μεταξύ τους κατά τη συστολή τους. Από την άλλη πλευρά, το μαγνήσιο, επιτρέπει τη μυϊκή χαλάρωση μετά τη συστολή.

Ρύθμιση pH :Η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει διαταραχή της οξεοβασικής ισορροπίας, δηλαδή μετατόπιση του pH του σώματος. Στο σώμα μία αλλαγή του pH επιφέρει και αλλαγές στο εσωτερικό περιβάλλον προς όξινο ή αλκαλικό.

Λειτουργία νευρικού συστήματος: Οι νευρώνες για να λειτουργήσουν χρειάζονται την παρουσία ηλεκτρολυτών. Ο εγκέφαλος στέλνει νευρικά σήματα μέσω των νευρώνων, παρουσία νατρίου (ηλεκτρολύτης).

Ενυδάτωση :Το νερό περιέχεται στο σώμα μας σε 70% ποσοστό, αυτό σημαίνει πως είναι απαραίτητο να διατηρηθούν οι απαραίτητες ποσότητες στο σώμα μας. Οι ηλεκτρολύτες παίζουν πρωταρχικό ρόλο για τη ρύθμιση της οσμωτικότητας. Η οσμωτικότητα είναι μια μέτρηση του συνολικού αριθμού διαλυμένων ουσιών σε ένα υγρό διάλυμα δηλαδή με πιο απλά λόγια η οσμωτικότητα του ορού βοηθάει στη διάγνωση της αφυδάτωσης.

Το νάτριο και το κάλιο ενεργοποιούν την απόκριση της δίψας και διατηρούν την ισορροπία των υγρών. Επίσης το χλώριο, ακολουθεί παρόμοιες λειτουργίες στη διατήρηση της ισορροπίας των υγρών στο σώμα και την μείωση κινδύνου εμφάνισης αφυδάτωσης. Στην πραγματικότητα, είτε η αφυδάτωση είτε η υπερ – ενυδάτωση, θεωρούνται σοβαρές ηλεκτρολυτικές διαταραχές που αν δεν επιλυθούν άμεσα μπορεί να οδηγήσουν σε καρδιακές και νευρολογικές επιπλοκές.

Η διατήρηση των ηλεκτρολυτών σε επαρκή επίπεδα στον οργανισμό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Τα κύρια συμπτώματα της έλλειψης ηλεκτρολυτών είναι η κόπωση, οι μυϊκές κράμπες, η αδυναμία, ο γρήγορος και ακανόνιστος καρδιακός παλμός και η σύγχυση. Τα άτομα που χρειάζονται ηλεκτρολύτες είναι :

• Αθλητές ή όσοι ασκούνται έντονα, είναι απαραίτητο να αναπληρώνουν τους ηλεκτρολύτες με ροφήματα για άμεση εξισορρόπηση των υγρών του σώματος.

• Άτομα με στομαχικές διαταραχές (διάρροια, εμετός) μπορεί να αντιμετωπίσουν

αφυδάτωση και άρα ανεπάρκεια ηλεκτρολυτών.

• Άτομα με χρόνια νοσήματα, όπως νεφρική νόσο ή καρδιακή νόσο, χρειάζεται να

προσέχουν ιδιαίτερα τους ηλεκτρολύτες και να τους αναπληρώνουν, όταν διαταράσσεται

η ισορροπία τους.

• Όλος ο πληθυσμός ιδίως τους καλοκαιρινούς μήνες είτε γυμνάζεται συστηματικά είτε όχι,

καθώς οι αυξημένες θερμοκρασίες κάνουν τα άτομα επιρρεπή στην αφυδάτωση και

συνεπώς και στο να εμφανίσουν ανισορροπία των ηλεκτρολυτών.

Ηλεκτρολύτες κατά την άσκηση: Η ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της προπόνησης, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες είναι απαραίτητη καθώς υπάρχει ο κίνδυνος της αφυδάτωσης. Η αφυδάτωση είναι η υπερβολική απώλεια νερού και η διαταραχή της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών στο σώμα, η οποία προκύπτει όταν τα υγρά του σώματος που χάνονται δεν αντικαθίστανται. Τα ξηρά χείλη και η γλώσσα, ο πονοκέφαλος, η αδυναμία, η ζάλη, η ναυτία και οι κράμπες αποτελούν κοινά συμπτώματα της αφυδάτωσης με το βασικότερο τη δίψα.

Η ενυδάτωση πολύ πριν την άσκηση είναι ζωτικής σημασίας για την έκβαση της προπόνησης καθώς παρέχει στα όργανα, στα κύτταρα αλλά και στους ιστούς τα υγρά που χρειάζονται για να μπορέσουν να επιτύχουν το μέγιστο επίπεδο απόδοσης. Σε αθλητές αντοχής επιτρέπουν την ανταλλαγή θρεπτικών ουσιών και αποβλήτων μεταξύ κυττάρων, βοηθούν στη διατήρηση της ενυδάτωσης, ρυθμίζουν τη νευρική και μυϊκή λειτουργία, βελτιώνουν την απόδοση και ρυθμίζουν την αρτηριακή πίεση.

Το νάτριο είναι ο ηλεκτρολύτης που χάνεται σε μεγαλύτερο βαθμό λόγω της εφίδρωσης. Βέβαια, η ποσότητα των ηλεκτρολυτών που θα χαθούν μέσω της εφίδρωσης κατά τη διάρκεια της άσκησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνολική απώλεια του ιδρώτα.

Η συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη (RDA) για τους ηλεκτρολύτες είναι :

•Μαγνήσιο :1,8mg (γυναίκες) – 2,3mg (άντρες)

•Κάλιο : 4700mg

•Ασβέστιο : 1000mg

•Νάτριο: 2300mg__